„Opowieść liter. Między dwiema cywilizacjami” – taka myśl przewodnia towarzyszyła Międzynarodowym Targom Książki w Warszawie, które w tym roku odbywały się w dniach 28-31 maja, tradycyjnie w gościnnych progach Stadionu Narodowego.

Temat wydarzenia odnosił się do Szardży – miasta w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, które były Gościem Honorowym tegorocznej edycji. Reprezentowani przez Sharjah Book Authority przedstawiciele emirackiego rynku wydawniczego – autorzy, wydawcy, tłumacze i eksperci oraz instytucje kultury – stworzyli niezwykle barwną i fascynującą opowieść o literaturze i dziedzictwie kulturowym świata arabskiego. Spotkanie dwóch światów i kultur stało się wyjątkową okazją do budowania porozumienia i nawiązywania otwartych relacji. 

Jednak przedstawiciele Towarzystwa Galeria Literacka, który wybrali się na piątkowe spotkania autorskie w ramach targów, nie mieli okazji, by zapoznać się bliżej z kulturą islamu i jego literacką twórczością, choć odurzający zapach orientalnych wonności unosił się wokół niewidzialną mgiełką. Nam spieszno było do Białorusinów – wygnańców z własnej ojczyzny i Ukrainy, która wygnać się nie pozwala i zajadle broni swojej ziemi.

W Salonie „Wolnej Białorusi” spotkaliśmy się z Uładzimirem Niaklajeuem i Lawonem Barszczeuskim, którym towarzyszył bliski przyjaciel TGL, ambasador RP w Białorusi (1998-2002) i w Gruzji (2016-2024) – dr hab. Mariusz Maszkiewicz. Sytuacja białoruskich pisarzy na przymusowej emigracji w Polsce jest trudna i niepewna, a powrót do Białorusi w tej chwili właściwie niemożliwy. Są jak wygnańcy bez ziemi, którzy nawet tutaj, na emigracji w Polsce, muszą milczeć, aby surowe represje nie dosięgły pozostawionych w Białorusi bliskich. Sytuacji nie poprawia fakt, że ich wiek i stan zdrowia nie pozwalają im na podjęcie jakiejkolwiek pracy, więc są zdani na „miłosierdzie gminy” albo łut szczęścia.

Mieliśmy ten przywilej i zaszczyt, że mogliśmy osobiście poznać jednego z najważniejszych bohaterów białoruskiej opozycji, pisarza, więźnia politycznego, członka Białoruskiego PEN Clubu i laureata Pokojowej Nagrody Nobla – Alesia Bialackiego.

W tym roku promowano jego dwie książki – Aleś wydaną przez Połackija Łabirynty i Notatki obrońcy praw człowieka. Płynne srebro życia – w polskim przekładzie. Szczególnie ta druga pozycja cieszy się dużym uznaniem i jest najchętniej wybieraną przez polskich czytelników. To zbiór esejów, wspomnień i tekstów literackich, które są świadectwem trudnych czasów, przedstawiającym realia życia społeczno-politycznego na Białorusi. Autor opisuje w nim przełomowe i często dramatyczne wydarzenia z najnowszej historii kraju, w tym represje i aresztowania. Być może dlatego na stronie redakcyjnej tłumacza i redaktora tego wydania poznamy jedynie z inicjałów…

Zrewanżowaliśmy się autorowi 76. numerem Galerii, w którym tak szeroko prezentowaliśmy białoruską twórczość, a jego promocja w częstochowski Ratuszu, 17 lutego 2026 r. zgromadziła wielu znakomitych gości i przyjaciół Towarzystwa Galeria Literacka.

Krążąc pomiędzy kolejnymi stoiskami pełnymi wspaniałych publikacji, dotarliśmy do Ukraińskiego Salonu Książki, gdzie przywitaliśmy się z przedstawicielami Ukraińskiego Instytutu Książki, który w tym roku znów wspiera nasze wydanie zbioru esejów Wasyla Machny w przekładzie Bohdana Zadury – Z samogłosek i spółgłosek: encyklopedyczny słownik nazwisk, miast, ptaków, roślin i wszelkich różności – w serii Słowa/Granice.